Бір өнім бетінде «таза», екіншісінде «99,5 %», үшіншісінде «талдауға арналған» деп жазылған. Қай көрсеткіш таңдауға көмектеседі? Химиялық заттарға тапсырыс беретін адамға мүмкіндігінше жоғары пайыздан да көбірек ақпарат қажет: шешуші фактор – құжатталған қасиеттердің жоспарланған қолданысқа сәйкес келуі. Бұл нұсқаулық тазалық көрсеткіштерін қалай салыстыру керектігін және сатып алу алдында қандай ақпаратты тексеру қажеттігін көрсетеді.

Мазмұны

Химиялық заттардағы «таза» деген нені білдіреді?

«Таза» — ең алдымен сапа белгісі. Бұл химиялық заттың судан, ілеспе құрамдастардан немесе басқа да ластаушы қоспалардан толығымен таза екенін білдірмейді.

Сондықтан атауды әрқашан өнім спецификациясымен бірге қараңыз. Қандай зат сипатталған? Қандай ең төменгі мөлшер көрсетілген? Белгілі бір ластаушы қоспалар үшін шекті мәндер бар ма?

Бір ғана пайыздық көрсеткіш бұл ақпаратты алмастыра алмайды. Қолданысқа қарай әртүрлі тексеру параметрлері шешуші болуы мүмкін: мысалы, кейбір металдардың құрамы, ылғал мөлшері немесе зертханалық талдауға әсер ететін ластаушы қоспалар.

Сондықтан қойылатын дұрыс сұрақ: өнім менің қолданысым үшін қандай сипаттамаларға дәлелді түрде сай болуы керек?

Техникалық, таза және талдауға арналған: айырмашылықтар

Төмендегі атаулар бағдарлауға көмектеседі. Дегенмен оларды пайыздық шектер бекітілген жалпы кестеге сенімді түрде келтіруге болмайды.

Аналитикалық сапалардың өз ішінде де талаптар әртүрлі. Мысалы, микроанализ үшін белгілі бір ластаушы қоспалар бойынша ерекше төмен шекті мәндер қажет болуы мүмкін.

Тапсырыс беру үшін бұл мынаны білдіреді: тек ең жоғары пайыздық көрсеткішке қарап таңдамай, өз әдісіңіздің немесе үдерісіңіздің талаптарын басшылыққа алыңыз.

Пайыздық көрсеткіш нені білдіреді – және нені білдірмейді

«≥ 99,5 %» сияқты көрсеткіштер төменгі шекті білдіреді. Дегенмен, оларды нақты түсіндіру үшін есептеу негізі және қажет болған жағдайда сынау әдісі де белгілі болуы тиіс.

Қарапайым, гипотетикалық мысал: жеткізу күйіндегі массалық үлесі кемінде 99,5 % деп нақты көрсетілсе, 100 г өнімде аталған зат кемінде 99,5 г болады. Ал егер көрсеткіш кептірілген немесе сусыз затқа қатысты болса, бұл есептеуді қаптамадағы өнімге өзгеріссіз қолдануға болмайды.

Сондықтан құжаттамада «сусыз затқа есептегенде» деген сияқты көрсеткіштерге назар аударыңыз. Зат мөлшері мен ылғал мөлшері бөлек көрсетілуі мүмкін. Сонымен қатар, сіздің қолданысыңызға маңызды қоспалардың шекті мәндері көрсетілгенін тексеріңіз.

Бұл екі маңызды жайтты көрсетеді:

• Негізгі заттың мөлшері әрбір жеке қоспаның түрін де, мөлшерін де автоматты түрде сипаттамайды.
• Көрсеткіштерді салыстыру, егер олардың есептеу негізі мен тиісті сынау параметрлері сәйкес келсе, ғана мағыналы болады.

Егер, мысалы, сіздің технологиялық процесіңіз темірдің белгілі бір ең жоғары мөлшерін талап етсе, «99,9 % таза» деген көрсеткіш қана бұл талапты растауға жеткіліксіз.

Biolaboratorium ассортиментінен екі мысал.

Натрий гидрокарбонаты: нақты мәліметті оқыңыз.

Biolaboratorium компаниясының натрий гидрокарбонаты, 1 кг өнімінің сипаттамасында тазалығы кемінде 99,5 % деп көрсетілген.

Бұл — ұсынылып отырған өнім туралы нақты ақпарат. Алайда ол кез келген қосымша сұраққа автоматты түрде жауап бермейді, мысалы, сіздің процесіңізге қажетті белгілі бір қоспаның шекті мөлшері қандай болуы керек деген сұраққа. Мұндай талаптарды тапсырыс бермес бұрын қолда бар спецификациямен салыстырып алыңыз.

L-аскорбин қышқылы: зат атауы мен өнім мақсатын бірге қарастырыңыз.

Biolaboratorium компаниясының L-аскорбин қышқылы, 1 кг 99,5 % тазалық көрсеткішімен және кәсіби қолдануға арналған өнім ретінде сипатталған.

«Витамин С» деген қосымша қолданылатын зат атауы оны азық-түлік немесе диеталық қоспа ретінде пайдалануға болатындығын растамайды. Бұл жарамдылықты тек атауы мен пайыздық мөлшерінен шығаруға болмайды.

Сатып алу шешіміңіз үшін ең бастысы — нақты өнімнің құжатталған сипаттамасы.

Таңдау кезінде қандай құжаттар көмектеседі?

Өнім сипаттамасынан бастаңыз. Егер қолданысыңыз ерекше талаптар қойса, қосымша техникалық құжаттарды тексеріңіз немесе нақты сұраңыз.

Қауіпсіздік деректер парағы қауіп-қатерлер және өніммен қауіпсіз жұмыс істеу туралы ақпарат береді. Ол толық сапа спецификациясын да, партияға қатысты талдау растауын да алмастырмайды.

Жеткізушіге пайдалы сұраныс, мысалы, мынадай болуы мүмкін:

«Біздің процеске арналған затта темір мөлшері X ppm-нан төмен болуы керек. Бұл шекті мән осы өнім үшін спецификацияланған ба және оған партияға қатысты растау бар ма?»

Осының көмегімен ашық сұрақты «Өнім өте таза ма?» дегеннен әлдеқайда дәлірек нақтылауға болады.

Химиялық заттарды сатып алу кезіндегі бақылау тізімі

Тапсырыс беру алдында мына бес тармақты тексеріңіз:

1. Зат және оның түрі: Химиялық атауы мен қажетті түрі сәйкес келе ме, мысалы, сусыз, гидрат немесе ерітінді?
2. Сапа туралы мәлімдеме: Жеткізуші қандай сапаны нақты атайды?
3. Мөлшер мен есептеу негізі: Ең төменгі мөлшер көрсетілген бе және ол қандай негізге қатысты?
4. Шешуші қоспалар: Сіздің процесіңіз үшін маңызды шекті мәндер құжатталған ба?
5. Пайдалану мақсаты: Қажетті жарамдылық расталған ба, әлде ақпарат жетіспей ме?

Егер қандай да бір талап ашық қалса, сатып алу алдында дәл сол тармақты нақтылаңыз. Басқа өнімнің жоғары пайыздық көрсеткіші оған міндетті түрде жауап бермейді.

Тазалық көрсеткіштері туралы жиі қойылатын сұрақтар

«Таза» сөзі әрқашан 99,9 % дегенді білдіре ме?

Жоқ. Тек атау ғана жалпыға бірдей пайыздық шек бермейді. Нақты мөлшер көрсеткіші мен тиісті спецификацияны оқыңыз.

Негізінен, 99,9 % 99,5 %-дан жақсы ма?

Бірдей зат пен бірдей есептеу негізі болғанда көрсетілген негізгі зат мөлшері жоғары болады. Өнімнің сіздің қолданысыңызға сай келуі қосымша маңызды қоспалар мен басқа да талаптарға байланысты.

Таза химиялық зат автоматты түрде қауіпсіз бола ма?

Жоқ. Тазалық — қауіптіліктің көрсеткіші емес. Нақты өнімнің таңбалануы мен қауіпсіздік деректер парағын ескеріңіз.

Дәл сол зат тағам құрамында да кездесетіндіктен, зертханалық шикізатты пайдалануға бола ма?

Бұдан мұндай қорытынды шығаруға болмайды. Шешуші мәселе — ұсынылып отырған өнімнің мақсатты пайдалануға қойылатын талаптарға сәйкес келуі.